اهداف توسعه پایدار و آب شیرین
جامعه جهانی در سال ۲۰۰۰، مجموعه جامعی از هدفهایی نهایی (Goals) و هدفهای کمّی (Targets) را که «هدفهای توسعه هزاره» (به اختصار MDGs) نامیده شد، برای مبارزه با فقر، نابرابری اقتصادی و تخریب محیطزیست، و استراتژیهای توسعه اثربخش پیریزی کرد و به مدت ۱۵ سال (تا سال ۲۰۱۵)، تلاش خود را صرف تحقق این اهداف نمود. اهداف توسعه هزاره در سال ۲۰۱۵ مورد ارزیابی قرار گرفت و مذاکرات بینالمللی درباره تعیین هدفهای جدید توسعه پس از ۲۰۱۵، در ژانویه ۲۰۱۵ آغاز و در آگوست ۲۰۱۵ به پایان رسید. سند نهایی اهداف جدید در اجلاس توسعه پایدار سازمان ملل در روزهای ۲۵ تا ۲۷ سپتامبر در نیویورک، با عنوان «تغییر جهان ما: دستور کار ۲۰۳۰ توسعه پایدار» به تصویب نهایی رسید. اهداف جدید که اکنون اهداف توسعه پایدار (به اختصار SDGs) نامیده میشود، اولویتهای جهانی توسعه پایدار را در سالهای بعد از ۲۰۱۵ مشخص میکند. در جدول زیر، ۱۷ هدف نهایی آورده شده است. برای هر یک از هدفهای نهایی، اهداف کمّی و نیز نشانگرهای مشخص تعریف شده است. بر اساس این سند، دولتها میتوانند اهداف کمّی خود را بر مبنای اولویتها و شرایط کشور تعیین نمایند.
هدف ۱: پایاندادن به فقر در تمام شکلهای آن در همهجا
هدف ۲: پایاندادن به گرسنگی، تحقق امنیت غذایی و تغذیه بهتر و پیشبرد کشاورزی پایدار
هدف ۳: اطمینان از زندگی سالم و افزایش رفاه برای همگان در تمام سنین
هدف ۴: اطمینان از آموزش کیفی فراگیر و برابر و فراهمکردن فرصتهای یادگیری در تمام عمر برای همگان هدف ۵: تحقق برابری جنسیتی و توانمندسازی تمام زنان و دختران
هدف ۶: اطمینان از موجودی و مدیریت پایدار آب و دفع بهداشتی فاضلاب برای همگان
هدف ۷: اطمینان از دسترسی به انرژی در توان پرداخت، قابل اطمینان، پایدار و مدرن برای همگان
هدف ۸: ترویج رشد اقتصادی مستمر، فراگیر و پایدار، اشتغال کامل و مولد و کار مناسب برای همگان
هدف ۹: ساخت تأسیسات زیربنایی تابآور، ترویج صنعتیسازی فراگیر و پایدار و نوآوری
هدف ۱۰: کاهش نابرابری درون و میان کشورها
هدف ۱۱: ساختن شهرها و سکونتگاههای انسانی فراگیر، ایمن، تابآور و پایدار
هدف ۱۲: اطمینان از الگوهای مصرف و تولید پایدار
هدف ۱۳: اقدام فوری برای مقابله با تغییر اقلیم و آثار آن
هدف ۱۴: حفاظت و بهرهبرداری پایدار از اقیانوسها، دریاها و منابع دریایی برای توسعه پایدار
هدف ۱۵: حفاظت، ترمیم و ترویج استفاده پایدار از اکوسیستمهای خشکی، مدیریت پایدار جنگلها، مقابله با بیابانزایی، و توقف و معکوسکردن روند تنزل کیفیت زمین و توقف نابودی تنوع زیستی
هدف ۱۶: ترویج جوامع مسالمتجو و فراگیر برای توسعه پایدار، فراهمآوردن دسترسی به عدالت برای همگان و ساختن نهادهای اثربخش، پاسخگو و فراگیر در تمام سطوح
هدف ۱۷: تقویت ابزارهای پیادهسازی و احیای همکاریهای جهانی برای توسعه پایدار
در حالی که هدف فراگیر عمده، کاهش فقر است، اهداف توسعه پایدار زمینههای فراوانی را پوشش میدهد، از جمله تغییر الگوهای ناپایدار (و پیشبرد الگوهای پایدار) مصرف و تولید، و حفاظت و مدیریت منابع طبیعی. علاقهمندان میتوانند از طریق لینک زیر به فهرست جامع اهداف و مجموعه تفصیلی اهداف کمّی دسترسی پیدا کنند:
برای کسانی که به ویژه به مقوله آب علاقهمند هستند، زیرمجموعهای از اهداف نهایی و کمّی وجود دارد که به شرح زیر معرفی میشوند:
هدف ۳- اطمینان از زندگی سالم و افزایش رفاه برای همگان در تمام سنین ۳-۳- تا سال ۲۰۳۰، پایاندادن به شیوع ایدز، سل، مالاریا، و بیماریهای فراموششده مناطق استوایی و مقابله با هپاتیت، بیماریهای منتقلشده از آب، و سایر بیماریهای واگیردار. ۳-۹- تا سال ۲۰۳۰، کاهش اساسی شمار مرگ و میر و بیماری ناشی از مواد شیمیایی خطرناک و هوا، آب، و آلودگی و آلایندههای خاک.
هدف ۶- اطمینان از موجودی و مدیریت پایدار آب و دفع بهداشتی فاضلاب برای همگان ۶-۱- تا سال ۲۰۳۰، تحقق دسترسی همگانی و برابر به آب شرب سالم و در توان پرداخت برای همگان. ۶-۲- تا سال ۲۰۳۰، تحقق دسترسی به دفع بهداشتی کافی و برابر فاضلاب برای همگان، و پایاندادن به اجابت مزاج در فضای باز، توجه ویژه به نیازهای زنان و دختران و کسانی که در شرایط آسیبپذیر قرار دارند. ۶-۳- تا سال ۲۰۳۰، بهبود کیفیت آب با کاهش آلودگی، حذف تخلیه زباله و به حداقلرساندن رهاشدن مواد شیمیایی خطرناک و مواد، به نیمرساندن سهم پساب تصفیهنشده، و افزایش بازچرخانی و استفاده مجدد مطمئن تا درصد مشخص در سطح جهان. ۶-۴- تا سال ۲۰۳۰، افزایش اساسی در کارآیی مصرف آب در تمام بخشها و اطمینان از برداشت و تأمین پایدار آب شیرین برای رویارویی با کمیابی آب، و کاهش اساسی در شمار افراد گرفتار کمیابی آب. ۶-۵- تا سال ۲۰۳۰، پیادهسازی مدیریت یکپارچه منابع آب در تمام سطوح، شامل همکاری فرامرزی. ۶-۶- تا سال ۲۰۲۰، حفاظت و ترمیم اکوسیستمهای وابسته به آب، شامل کوهها، جنگلها، تالابها، رودخانهها، آبخوانها و دریاچهها. ۶- a- تا سال ۲۰۳۰، توسعه همکاری بینالمللی و پشتیبانی از ظرفیتسازی در کشورهای در حال توسعه در فعالیتهای مرتبط با آب و دفع بهداشتی فاضلاب و طرحها، شامل گردآوری آب، نمکزدایی، کارآیی آب، تصفیه پساب، بازچرخانی و تکنولوژیهای استفاده مجدد. ۶- b- پشتیبانی و تقویت مشارکت جوامع محلی برای بهبود مدیریت آب و دفع بهداشتی فاضلاب.
هدف ۱۱- ساختن شهرها و سکونتگاههای انسانی فراگیر، ایمن، تابآور و پایدار ۱۱-۵- تا سال ۲۰۳۰، کاهش قابل توجه در شمار مرگ و میر و افراد مبتلا و کاهش تا درصد مشخص زیان اقتصادی نسبت به تولید ناخالص داخلی ناشی از بلایا، از جمله بلایای مرتبط با آب، با تمرکز بر حفاظت از اقشار فقیر و مردمی که در شرایط آسیبپذیر قرار دارند.
هدف ۱۲- اطمینان از الگوهای مصرف و تولید پایدار ۱۲-۴- تا سال ۲۰۲۰، تحقق مدیریت منطقی زیستمحیطی مواد شیمیایی و تمام پسماندها در سرتاسر چرخه عمر آنها مطابق با چارچوبهای توافقشده بینالمللی و کاهش قابل ملاحظه انتشار آنها در هوا، آب و خاک برای حداقلکردن اثرات نامطلوب آنها بر سلامت انسان و محیط زیست.
هدف ۱۵- حفاظت، ترمیم و پیشبرد استفاده پایدار از اکوسیستمهای خشکی، مدیریت پایدار جنگلها، مقابله با بیابانزایی، و متوقفکردن و معکوسکردن تنزل کیفیت زمین و توقف نابودی تنوع زیستی ۱۵-۱- تا سال ۲۰۲۰، اطمینان از حفاظت، ترمیم و استفاده پایدار از اکوسیستمهای خشکی و داخلی آب شیرین و خدمات آنها، به ویژه جنگلها، تالابها، کوهها و اراضی خشک، همسو با تعهدات ذیل توافقات بینالمللی. ۱۵-۸- تا سال ۲۰۲۰، به کارگیری اقدامات برای پیشگیری از ورود و کاهش قابل ملاحظه تأثیر گونههای مهاجم بیگانه بر اکوسیستمهای خشکی و آبی، و کنترل یا نابودی گونههای اولویتدار.
